Tóm tắt và Khuyến cáo
Nguyên tắc chung và chỉ định
Glucocorticoid phổ biến, tác dụng nhanh và thường dung nạp tốt khi dùng ngắn hạn liều thấp. Do độc tính tích lũy và tác dụng phụ đa dạng, chỉ nên dự phòng sử dụng cho các kịch bản lâm sàng cụ thể.
Dược lý học
Glucocorticoid hoạt động thông qua nhiều cơ chế, bao gồm tương tác với các thụ thể glucocorticoid và các yếu tố phiên mã tiền viêm. Các dạng bào chế khác nhau có thể khác biệt về hoạt tính sinh học, chuyển hóa và độ thanh thải.
Lựa chọn phác đồ Glucocorticoid
Chế phẩm và đường dùng: Có sẵn nhiều loại (ví dụ: prednisone, prednisolone) và đường dùng (tiêm, uống, tại chỗ). Ưu tiên dùng tại chỗ để giảm thiểu tác dụng phụ toàn thân.
Liều lượng:
Liều sinh lý hoặc thấp hơn (≤ 10 mg prednisone/ngày) dùng cho suy tuyến thượng thận hoặc đau đa cơ do thấp.
Liều dược lý (liều cao hơn mức sinh lý) là phổ biến nhất.
Liều xung (500 – 1000 mg methylprednisolone tĩnh mạch) dùng cho các đợt cấp nặng của bệnh tự miễn (như lupus ban đỏ hệ thống).
Ảnh hưởng của bệnh lý và trạng thái sinh lý: Dược động học thay đổi trong các tình trạng như bệnh gan nặng và cường giáp, đòi hỏi phải điều chỉnh chế phẩm hoặc liều lượng phù hợp.
Tương tác thuốc: Cần lưu ý các thuốc ức chế hoặc cảm ứng mạnh CYP3A4 và protein vận chuyển P-glycoprotein vì chúng làm thay đổi đáng kể nồng độ thuốc trong huyết thanh.
Tác dụng không mong muốn
Nguy cơ cao nhất ở bệnh nhân dùng liều cao hoặc kéo dài. Việc kê đơn cần dựa trên sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ, ngay cả với liều thấp.