Việc dụi mắt có hại cho bạn không? 2 chuyên gia nhãn khoa giải thích nguyên nhân thôi thúc dụi mắt và cách xử lý
Is rubbing your eyes bad for you? 2 eye specialists explain what’s behind the urge to rub and what to do about it
You know the feeling – the itchy eye that is just begging to be scratched.
Bạn biết cảm giác đó – con mắt ngứa đến mức chỉ muốn được gãi.
Before you start rubbing your eyes, you may want to think twice about the potential consequences.
Trước khi bạn bắt đầu dụi mắt, bạn nên cân nhắc kỹ về những hậu quả tiềm tàng.
While eye rubbing may seem harmless, people who rub their eyes are at risk of infections or damage to their cornea.
Mặc dù dụi mắt có vẻ vô hại, nhưng những người thường xuyên dụi mắt có nguy cơ mắc nhiễm trùng hoặc tổn thương giác mạc.
Fortunately, there are a number of common causes of itchy eyes that can be treated to reduce the urge to rub.
May mắn thay, có nhiều nguyên nhân phổ biến gây ngứa mắt có thể được điều trị để giảm bớt cơn ngứa.
We are a board-certified ophthalmologist and optometrist who provide comprehensive eye care.
Chúng tôi là bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ khúc xạ được chứng nhận, cung cấp dịch vụ chăm sóc mắt toàn diện.
Itchy and irritated eyes are some of the most common reasons that patients visit eye doctors. We have experience in treating the causes of eye rubbing and the consequences, which can require specialized contact lenses or corneal transplantation.
Mắt ngứa và kích ứng là một trong những lý do phổ biến nhất khiến bệnh nhân đến gặp bác sĩ nhãn khoa. Chúng tôi có kinh nghiệm điều trị cả nguyên nhân và hậu quả của việc dụi mắt, những vấn đề này có thể cần kính áp tròng chuyên dụng hoặc ghép giác mạc.
Causes of eye rubbing
Nguyên nhân gây dụi mắt
Rubbing your eyes is often a reaction that occurs when your eyes feel uncomfortable or itchy.
Dụi mắt thường là phản ứng xảy ra khi mắt cảm thấy khó chịu hoặc ngứa.
The most common reason for that itchy sensation is allergic conjunctivitis, which accounts for nearly 50% of itching cases. Allergic conjunctivitis is an inflammatory reaction of the conjunctiva, the clear skin on the surface of the eye. Allergens bind to the surface of cells, ultimately leading to the release of inflammatory chemical molecules that trigger the sensation of itching. People may experience redness, swelling and little bumps on the inside of the eyelids.
Nguyên nhân phổ biến nhất gây cảm giác ngứa này là viêm kết mạc dị ứng, chiếm gần 50% các trường hợp ngứa. Viêm kết mạc dị ứng là phản ứng viêm của kết mạc, lớp da trong suốt trên bề mặt mắt. Các chất gây dị ứng bám vào bề mặt tế bào, cuối cùng dẫn đến việc giải phóng các phân tử hóa học gây viêm, kích hoạt cảm giác ngứa. Người bệnh có thể bị đỏ mắt, sưng và nổi các nốt nhỏ bên trong mí mắt.
Sometimes the urge to rub happens if there is a gritty sensation, dryness or something stuck in our eyes. This is often a symptom of dry eye syndrome, or blepharitis.
Đôi khi, cảm giác muốn dụi mắt xảy ra nếu có cảm giác sạn, khô mắt hoặc có vật gì đó mắc trong mắt. Đây thường là triệu chứng của hội chứng khô mắt, hoặc viêm bờ mi.
The urge to rub the eyes can also occur because the eyelids feel itchy, often from other conditions such as dermatitis, which is an inflammation of the eyelid skin.
Cơn muốn dụi mắt cũng có thể xảy ra vì mí mắt bị ngứa, thường là do các tình trạng khác như viêm da, là tình trạng viêm da mí mắt.
Because of the anatomy of the eyelid and the thin outer layer, called the epidermis, it is more vulnerable to irritation from the environment or from contact lenses.
Do cấu tạo giải phẫu của mí mắt và lớp ngoài mỏng gọi là lớp biểu bì, nó dễ bị kích ứng từ môi trường hoặc từ kính áp tròng.
Eye rubbing is a risk factor for corneal disease
Chà mắt là yếu tố nguy cơ gây bệnh giác mạc
The most serious risk that has been associated with eye rubbing is the development of keratoconus, a condition in which the cornea – the clear window in the front of the eye – becomes progressively thinner and more irregular in shape.
Nguy cơ nghiêm trọng nhất liên quan đến việc chà mắt là sự phát triển của loạn giác mạc (keratoconus) , một tình trạng mà giác mạc – cửa sổ trong suốt ở phía trước mắt – dần trở nên mỏng hơn và có hình dạng không đều.
While healthy corneas have a more spherical shape, those with keratoconus become steeper and cone-shaped. Keratoconus often causes high degrees of irregular astigmatism, which is an imperfection in the curvature of the cornea that leads to blurry vision.
Trong khi giác mạc khỏe mạnh có hình dạng cầu hơn, những người bị loạn giác mạc sẽ có giác mạc dốc và hình nón. Loạn giác mạc thường gây ra mức độ loạn thị giác mạc không đều cao, đây là sự bất thường về độ cong của giác mạc dẫn đến thị lực mờ.
Fortunately, keratoconus can now be treated with a procedure called corneal cross-linking, which can halt further progression in many cases. During this procedure, collagen strands are cross-linked together, strengthening the cornea. Many patients with keratoconus need specialized contact lenses to achieve optimal vision, even after treatment.
May mắn thay, loạn giác mạc hiện có thể được điều trị bằng một thủ thuật gọi là liên kết chéo giác mạc (corneal cross-linking) , có thể ngăn chặn sự tiến triển thêm trong nhiều trường hợp. Trong quá trình này, các sợi collagen được liên kết chéo với nhau, giúp tăng cường độ chắc khỏe cho giác mạc. Nhiều bệnh nhân bị loạn giác mạc cần đeo kính áp tròng chuyên dụng để đạt được thị lực tối ưu, ngay cả sau khi điều trị.
In the most advanced cases, patients may need corneal transplantation to remove the damaged corneal tissue and replace it with healthy donor tissue.
Trong những trường hợp nặng nhất, bệnh nhân có thể cần ghép giác mạc để loại bỏ mô giác mạc bị tổn thương và thay thế bằng mô hiến tặng khỏe mạnh.
Other conditions associated with eye rubbing
Các tình trạng khác liên quan đến việc dụi mắt
A corneal abrasion is a scratch in the thin, clear skin that covers the cornea and can be triggered by aggressive eye rubbing or a fingernail that inadvertently touches the cornea. An abrasion is exquisitely painful and usually causes blurry vision. Corneal abrasions require treatment with antibiotics to prevent infection.
Xước giác mạc là vết trầy xước trên lớp da mỏng, trong suốt bao phủ giác mạc, có thể do việc dụi mắt mạnh hoặc móng tay vô tình chạm vào giác mạc gây ra. Xước giác mạc rất đau và thường gây mờ mắt. Xước giác mạc cần được điều trị bằng kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng.
Eye rubbing can also cause a subconjunctival hemorrhage. This occurs when rubbing breaks a small blood vessel on the surface of the eye and makes the eye appear very red. While it can look and feel alarming, a conjunctival hemorrhage is essentially a bruise on the surface of the eye and does not cause lasting damage. This condition typically resolves in one to two weeks without any intervention.
Việc dụi mắt cũng có thể gây xuất huyết dưới kết mạc. Tình trạng này xảy ra khi việc dụi mắt làm vỡ một mạch máu nhỏ trên bề mặt mắt, khiến mắt trông rất đỏ. Mặc dù trông và cảm thấy đáng báo động, xuất huyết kết mạc về cơ bản chỉ là một vết bầm trên bề mặt mắt và không gây tổn thương lâu dài. Tình trạng này thường tự khỏi trong vòng một đến hai tuần mà không cần can thiệp.
Conjunctivitis, commonly known as pink eye, is an infection of the conjunctiva that can be spread by eye rubbing. It can be caused by viruses or bacteria. If you must touch your eyes, washing your hands first is a good practice to prevent the spread of infection. Viral forms of conjunctivitis are highly contagious, so you should be particularly careful about rubbing your eyes if you have had contact with someone with pink eye.
Viêm kết mạc, thường được gọi là đỏ mắt, là tình trạng nhiễm trùng của kết mạc có thể lây lan qua việc dụi mắt. Nó có thể do vi-rút hoặc vi khuẩn gây ra. Nếu bạn buộc phải chạm vào mắt, rửa tay trước là một thói quen tốt để ngăn ngừa lây nhiễm. Các dạng viêm kết mạc do vi-rút rất dễ lây lan, vì vậy bạn nên đặc biệt cẩn thận khi dụi mắt nếu bạn đã tiếp xúc với người bị đỏ mắt.
Treatments for itchy eyes
Điều trị mắt ngứa
Most people rub their eyes without even realizing it. But there are ways to address underlying conditions that might trigger eye rubbing.
Hầu hết mọi người đều dụi mắt mà không hề nhận ra. Nhưng có những cách để giải quyết các tình trạng tiềm ẩn có thể gây ra việc dụi mắt.
Often, over-the-counter treatments and home remedies can be quite helpful. One treatment that helps address most underlying causes of the urge to itch is to use artificial tears. Pro-tip: Cooling them in the refrigerator helps too!
Thông thường, các phương pháp điều trị không kê đơn và các biện pháp tại nhà có thể rất hữu ích. Một phương pháp điều trị giúp giải quyết hầu hết các nguyên nhân tiềm ẩn gây ra cảm giác ngứa là sử dụng nước mắt nhân tạo. Mẹo nhỏ: Làm lạnh chúng trong tủ lạnh cũng rất tốt!
In cases of allergic conjunctivitis, it’s important to try to avoid the allergen that triggers the symptoms. For example, if allergies are due to pollen, staying indoors, using sunglasses or rinsing off your face after exposure can help decrease allergen load around your eyes.
Trong trường hợp viêm kết mạc dị ứng, điều quan trọng là phải cố gắng tránh chất gây dị ứng kích hoạt các triệu chứng. Ví dụ, nếu dị ứng do phấn hoa, việc ở trong nhà, đeo kính râm hoặc rửa mặt sau khi tiếp xúc có thể giúp giảm lượng chất gây dị ứng xung quanh mắt bạn.
The next option is to try over-the-counter artificial tears to rinse out the allergens. In general, it’s best to avoid the drops that advertise “get the red out,” which provide temporary relief but carry risks of side effects. Cool compresses can also provide some relief from itching, decreasing the urge to rub your eyes.
Lựa chọn tiếp theo là thử nước mắt nhân tạo không kê đơn để rửa trôi các chất gây dị ứng. Nói chung, tốt nhất là tránh các loại thuốc nhỏ mắt quảng cáo “giảm đỏ mắt,” vì chúng chỉ mang lại sự giảm nhẹ tạm thời nhưng có nguy cơ gây ra tác dụng phụ. Đắp khăn mát cũng có thể giúp giảm ngứa, từ đó giảm nhu cầu dụi mắt.
If you still find no relief from the itch, the next step would be to try allergy eye drops, which are available with or without a prescription. There are topical treatments that are antihistamines, mast cell stabilizers or a combination of both. Antihistamine eye drops help block the release of histamines, a substance that the body releases after exposure to allergens. Mast cell stabilizers block the breakdown of mast cells – part of the body’s immune system – which helps reduce the release inflammatory chemicals. Combination eye drops help by targeting both mechanisms.
Nếu bạn vẫn không thấy giảm ngứa, bước tiếp theo là thử thuốc nhỏ mắt dị ứng, loại thuốc này có thể có hoặc không cần kê đơn. Có các phương pháp điều trị tại chỗ là kháng histamine, chất ổn định tế bào mast hoặc kết hợp cả hai. Thuốc nhỏ mắt kháng histamine giúp ngăn chặn việc giải phóng histamine, một chất mà cơ thể giải phóng sau khi tiếp xúc với chất gây dị ứng. Chất ổn định tế bào mast ngăn chặn sự phá vỡ của các tế bào mast – một phần của hệ thống miễn dịch cơ thể – giúp giảm giải phóng các hóa chất gây viêm. Thuốc nhỏ mắt kết hợp giúp bằng cách nhắm mục tiêu vào cả hai cơ chế này.
Since there are many options available, it’s helpful to discuss with your eye doctor which one is the best for you. In cases where there are other symptoms of allergies, such as sneezing or a runny nose, an oral allergy medication could be effective for treating all these symptoms. If you have persistent symptoms, a prescription steroid eye drop can be helpful.
Vì có nhiều lựa chọn khác nhau, nên thảo luận với bác sĩ nhãn khoa của bạn để biết loại nào phù hợp nhất với bạn. Trong trường hợp có các triệu chứng dị ứng khác, chẳng hạn như hắt hơi hoặc sổ mũi, thuốc dị ứng uống có thể hiệu quả để điều trị tất cả các triệu chứng này. Nếu bạn có các triệu chứng dai dẳng, thuốc nhỏ mắt steroid theo toa có thể hữu ích.
If the urge to rub your eyes is not improving with artificial tears, cool compresses or over-the-counter allergy eye drops, it’s time to schedule an appointment with your eye doctor for an evaluation.
Nếu cảm giác muốn dụi mắt không cải thiện bằng nước mắt nhân tạo, đắp khăn mát hoặc thuốc nhỏ mắt dị ứng không kê đơn, đã đến lúc đặt lịch hẹn với bác sĩ nhãn khoa để được đánh giá.
The authors do not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organization that would benefit from this article, and have disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.
Tác giả không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào được hưởng lợi từ bài viết này, và không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào ngoài vị trí học thuật của họ.
Có thể bạn quan tâm
-
Một trường hợp hiếm gặp về viêm bể thận khí thũng sau phẫu thuật nội soi ngược dòng tán sỏi thận bằng ống soi mềm ở một nam bệnh nhân lớn tuổi
A Rare Case of Emphysematous Pyelonephritis Following Retrograde Intrarenal Surgery in an Elderly Man
Weiyong Zhong; Feihong Xu; Shujiang Ye; Yu Liu; Wei Zhao; Zhenquan Lu; Lin Xiong; Xiang Xu. American Journal of Case Reports. doi: 10.12659/AJCR.949018. Open access.
-
Điều trị bằng thuốc cho tăng huyết áp mức độ nhẹ (độ I)
Pharmacotherapy for mild hypertension
Cochrane Database Syst Rev. 2026 Apr 2;4(4):CD006742. doi: 10.1002/14651858.CD006742.pub4.
-
Việc cắt bao quy đầu nam đã được đơn giản hóa nhờ một phát minh thông minh của Nam Phi – chúng tôi đã huấn luyện nhân viên y tế sử dụng nó.
Male circumcision is made easier by a clever South African invention – we trained healthcare workers to use it