dontbemed

Hướng dẫn lâm sàng theo y học chứng cứ

Y tế thế giới

Bùng phát Ebola được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu – những điều bạn cần biết

Ebola outbreak declared a global health emergency – what you need to know

Bùng phát Ebola được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu – những điều bạn cần biết
Show
Hide
EN – VI
VI – EN

The World Health Organization (WHO) has declared the Ebola outbreak in the Democratic Republic of the Congo a “public health emergency of international concern”, with cases now confirmed in neighbouring Uganda. Here is what you need to know.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố dịch Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo là một “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế”, với các trường hợp hiện đã được xác nhận ở Uganda láng giềng. Dưới đây là những điều bạn cần biết.

What is Ebola?

Ebola là gì?

Ebola is a serious potentially fatal infectious disease. It causes fever, damage to blood vessels, and in severe cases, bleeding, organ failure and death. It was first identified in 1976 in central Africa and most outbreaks have occurred there since.

Ebola là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng và có khả năng gây tử vong. Nó gây sốt, tổn thương mạch máu, và trong các trường hợp nghiêm trọng, có thể gây chảy máu, suy tạng và tử vong. Nó lần đầu tiên được xác định vào năm 1976 ở trung tâm châu Phi và hầu hết các đợt bùng phát sau đó đều xảy ra ở đó.

What is Bundibugyo virus, and how is it different from “regular” Ebola

Virus Bundibugyo là gì, và nó khác gì so với Ebola “thông thường”?

Ebola is actually a group of related viruses. The most well-known and deadly is the Zaire strain, which has caused the largest outbreaks. Bundibugyo is a different strain, first identified in Uganda in 2007.

Ebola thực chất là một nhóm các loại virus liên quan. Loại nổi tiếng và gây chết nhất là chủng Zaire, loại này đã gây ra các đợt bùng phát lớn nhất. Bundibugyo là một chủng khác, lần đầu được xác định ở Uganda vào năm 2007.

The Bundibugyo virus tends to kill around 30-50% of those infected – serious, but slightly lower than some Zaire outbreaks.

Virus Bundibugyo có xu hướng gây tử vong khoảng 30-50% số người bị nhiễm – mức độ nghiêm trọng, nhưng thấp hơn một chút so với một số đợt bùng phát của chủng Zaire.

To put that in context, seasonal flu kills fewer than one in 1,000 people. COVID killed around one to two in 100 people early in the pandemic. Ebola is therefore far more deadly than most diseases most people have encountered. Outcomes depend on factors like how quickly someone receives care, the strength of the local health system and whether the patient has other underlying conditions.

Để dễ hình dung, cúm mùa giết chết ít hơn một người trên 1.000 người. COVID đã giết khoảng một đến hai người trên 100 người vào đầu đại dịch. Do đó, Ebola nguy hiểm hơn nhiều so với hầu hết các bệnh mà người dân thường gặp. Kết quả phụ thuộc vào các yếu tố như tốc độ người bệnh được chăm sóc, sức mạnh của hệ thống y tế địa phương và liệu bệnh nhân có các bệnh nền nào khác hay không.

Existing Ebola vaccines were designed for the Zaire strain and may not protect against Bundibugyo.

Các loại vắc-xin Ebola hiện có được thiết kế cho chủng Zaire và có thể không bảo vệ được chống lại Bundibugyo.

How does Ebola spread from person to person?

Ebola lây từ người này sang người khác bằng cách nào?

Ebola spreads through direct contact with an infected person’s body fluids, such as blood, vomit, diarrhoea, sweat or semen. This most commonly happens when caring for sick patients, during traditional burial practices involving the body, or through contact with infected animals. Ebola does not spread through the air like flu or COVID, and people are not contagious before their symptoms begin.

Ebola lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, chẳng hạn như máu, chất nôn, tiêu chảy, mồ hôi hoặc tinh dịch. Điều này thường xảy ra nhất khi chăm sóc bệnh nhân bị bệnh, trong các nghi thức chôn cất truyền thống liên quan đến thi thể, hoặc qua tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh. Ebola không lây qua không khí như cúm hay COVID, và người bệnh không lây nhiễm trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Why has this outbreak appeared in Uganda, and could it spread internationally?

Tại sao đợt bùng phát này lại xuất hiện ở Uganda, và liệu nó có thể lây lan ra quốc tế không?

Uganda borders the Democratic Republic of the Congo, where Ebola outbreaks occur regularly. People, animals and goods move frequently across that border, which can allow disease to spread before it is detected. International spread via air travel is possible but unlikely to cause a major global outbreak – Ebola requires close physical contact to spread, and international monitoring and airport screening systems help catch cases early.

Uganda giáp với Cộng hòa Dân chủ Congo, nơi các đợt bùng phát Ebola xảy ra thường xuyên. Người, động vật và hàng hóa di chuyển thường xuyên qua biên giới đó, điều này có thể cho phép bệnh lây lan trước khi được phát hiện. Việc lây lan quốc tế qua đường hàng không là có thể nhưng khó gây ra một đợt bùng phát toàn cầu lớn – Ebola cần tiếp xúc vật lý gần để lây lan, và các hệ thống giám sát quốc tế cùng hệ thống sàng lọc sân bay giúp phát hiện các ca bệnh sớm.

What is a “public health emergency of international concern”?

“Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng có tầm quan trọng quốc tế” là gì?

This is the World Health Organization’s highest level of global health alert. It signals that an outbreak poses a potential international risk and that countries need to work together urgently. It helps unlock funding, technical support and faster international cooperation. It does not mean a global pandemic is inevitable. It is a tool to mobilise a rapid, coordinated response.

Đây là mức cảnh báo sức khỏe toàn cầu cao nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) . Nó báo hiệu rằng một đợt bùng phát có nguy cơ quốc tế tiềm tàng và các quốc gia cần phải hợp tác khẩn cấp. Nó giúp mở khóa nguồn tài chính, hỗ trợ kỹ thuật và thúc đẩy hợp tác quốc tế nhanh hơn. Nó không có nghĩa là đại dịch toàn cầu là điều không thể tránh khỏi. Nó là một công cụ để huy động phản ứng nhanh chóng và phối hợp.

What are the symptoms of Bundibugyo virus disease?

Triệu chứng của bệnh virus Bundibugyo là gì?

Early symptoms are similar to flu or malaria: fever, tiredness, headache, muscle pain and sore throat. As the illness progresses, patients may develop vomiting, diarrhoea, abdominal pain, a rash, confusion and shock. Some patients experience bleeding, though this is not universal. Because the early symptoms overlap with many common diseases, laboratory testing is needed to confirm the diagnosis.

Các triệu chứng ban đầu tương tự như cúm hoặc sốt rét: sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ và đau họng. Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân có thể bị nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, lú lẫn và sốc. Một số bệnh nhân bị chảy máu, mặc dù điều này không phổ biến. Vì các triệu chứng ban đầu trùng lặp với nhiều bệnh thông thường, cần phải xét nghiệm trong phòng thí nghiệm để xác nhận chẩn đoán.

Why do Ebola outbreaks keep occurring in the DRC?

Tại sao các đợt bùng phát Ebola vẫn tiếp tục xảy ra ở DRC?

Scientists believe Ebola lives naturally in certain fruit bats. Outbreaks usually begin when people come into contact with infected animals – for example, through hunting or handling wildlife. The DRC experiences repeated outbreaks because of dense forests, high human-wildlife contact, weak health infrastructure, conflict, poverty and limited access to medical care. Climate change and deforestation may increase the risk further.

Các nhà khoa học tin rằng Ebola sống tự nhiên trong một số loài dơi ăn trái cây. Các đợt bùng phát thường bắt đầu khi con người tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh – ví dụ, thông qua săn bắn hoặc xử lý động vật hoang dã. DRC trải qua các đợt bùng phát lặp đi lặp lại do rừng rậm, tiếp xúc cao giữa người và động vật hoang dã, cơ sở hạ tầng y tế yếu kém, xung đột, nghèo đói và khả năng tiếp cận chăm sóc y tế hạn chế. Biến đổi khí hậu và nạn phá rừng có thể làm tăng thêm rủi ro.

If there is no vaccine, what treatments are available?

Nếu không có vắc-xin, những phương pháp điều trị nào có sẵn?

There is no approved vaccine or targeted treatment for Bundibugyo virus specifically. Patients are treated with supportive care, meaning medical treatment that keeps the body functioning while it fights the infection. This includes fluids, oxygen, nutritional support and treating complications. Good supportive care can significantly improve a patient’s chances of survival. Researchers are actively studying antiviral drugs and antibody treatments that might work against multiple Ebola strains.

Hiện tại chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị nhắm mục tiêu nào được phê duyệt đặc biệt cho virus Bundibugyo. Bệnh nhân được điều trị bằng chăm sóc hỗ trợ, nghĩa là các phương pháp điều trị giúp cơ thể duy trì chức năng trong khi nó chống lại sự lây nhiễm. Điều này bao gồm dịch truyền, oxy, hỗ trợ dinh dưỡng và điều trị các biến chứng. Chăm sóc hỗ trợ tốt có thể cải thiện đáng kể cơ hội sống sót của bệnh nhân. Các nhà nghiên cứu đang tích cực nghiên cứu các loại thuốc kháng vi-rút và điều trị bằng kháng thể có thể hiệu quả chống lại nhiều chủng Ebola.

What is being done to stop the outbreak?

Những biện pháp nào đang được thực hiện để ngăn chặn sự bùng phát?

Health authorities, supported by the WHO and international partners, are working to identify cases quickly, isolate patients, trace people who may have been exposed, and educate communities. Safe burial practices are also critical. The global capacity to respond to Ebola has improved greatly over the past decade, with better laboratory testing, faster information-sharing, and stronger regional coordination.

Các cơ quan y tế, với sự hỗ trợ của WHO và các đối tác quốc tế, đang nỗ lực xác định các ca bệnh nhanh chóng, cách ly bệnh nhân, truy vết những người có nguy cơ phơi nhiễm, và giáo dục cộng đồng. Các biện pháp chôn cất an toàn cũng rất quan trọng. Năng lực toàn cầu ứng phó với Ebola đã được cải thiện đáng kể trong thập kỷ qua, nhờ vào việc xét nghiệm phòng thí nghiệm tốt hơn, chia sẻ thông tin nhanh hơn và sự phối hợp khu vực mạnh mẽ hơn.

Is there an Ebola vaccine? If not, are there developments in this field?

Có vắc-xin Ebola không? Nếu không, có những phát triển nào trong lĩnh vực này không?

Yes, two vaccines exist for the Zaire strain of Ebola and have proven highly effective. However, neither is approved for Bundibugyo virus. Scientists are now working urgently to develop vaccines that protect against multiple Ebola strains at once. New antibody treatments that could work across different strains are also in development, with promising results in early research. The current outbreak has reinforced how important it is to invest in these broader tools before the next crisis strikes.

Có, hiện có hai loại vắc-xin cho chủng Ebola Zaire và đã được chứng minh là rất hiệu quả. Tuy nhiên, cả hai loại này đều chưa được phê duyệt cho virus Bundibugyo. Các nhà khoa học hiện đang khẩn trương nghiên cứu phát triển các loại vắc-xin có thể bảo vệ chống lại nhiều chủng Ebola cùng một lúc. Các phương pháp điều trị bằng kháng thể mới có thể hoạt động trên nhiều chủng khác nhau cũng đang được phát triển, với những kết quả đầy hứa hẹn trong các nghiên cứu ban đầu. Sự bùng phát dịch hiện tại đã củng cố tầm quan trọng của việc đầu tư vào các công cụ rộng hơn này trước khi cuộc khủng hoảng tiếp theo xảy ra.

Alimuddin Zumla does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Alimuddin Zumla không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào được hưởng lợi từ bài viết này, và đã không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào liên quan ngoài vị trí học thuật của mình.