Nghiên cứu bất bình đẳng sức khỏe chủng tộc và sắc tộc ở Canada: Những điều chúng ta cần làm đúng

Bất bình đẳng sức khỏe giữa các nhóm chủng tộc và sắc tộc vẫn tồn tại ở Canada. Nhưng việc quốc gia này có thể giải quyết chúng một cách hiệu quả phụ thuộc vào khả năng nghiên cứu sâu hơn về những khác biệt này.

Trong một bài báo gần đây tôi đồng tác giả, chúng tôi đã nghiên cứu cách các nhà nghiên cứu tìm hiểu về bất bình đẳng chủng tộc và sắc tộc trong sức khỏe. Chúng tôi xác định bốn vấn đề dai dẳng: các danh mục chủng tộc và sắc tộc không rõ ràng, góc nhìn tập trung vào người da trắng, sự phụ thuộc lớn vào các kết quả sức khỏe do đa số xác định và việc giải thích hạn chế về lý do tại sao những bất bình đẳng này phát sinh.

Chúng tôi thảo luận về những vấn đề này bằng cách dựa nhiều vào bằng chứng từ Hoa Kỳ. Điều này phản ánh tình trạng của lĩnh vực: Phần lớn nghiên cứu và nhiều khuôn khổ được sử dụng để nghiên cứu bất bình đẳng sức khỏe chủng tộc và sắc tộc đều đến từ Hoa Kỳ và đã được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu của Canada.

Canada và Hoa Kỳ cùng chia sẻ lịch sử thuộc địa hóa, phân biệt chủng tộc mang tính cấu trúc và sự thống trị của người da trắng, điều này tiếp tục định hình nên những bất bình đẳng sức khỏe dai dẳng giữa các nhóm chủng tộc và sắc tộc.

Nhưng Canada cũng khác biệt ở nhiều điểm quan trọng. Nước này có một lượng lớn người nhập cư được định hình bởi các chính sách nhập cư chọn lọc, sự khác biệt rộng hơn về điều kiện kinh tế và xã hội giữa các khu vực và cộng đồng, và tỷ lệ người bản địa cao hơn. Dữ liệu thường bị hạn chế hơn, và các chính sách như chăm sóc sức khỏe toàn dân định hình cách thức bất bình đẳng được trải nghiệm và giải quyết.

Để hiểu và giải quyết tốt hơn các bất bình đẳng sức khỏe ở Canada, người Canada phải xem xét lại cách nghiên cứu chủng tộc và sắc tộc, đồng thời đặt các phương pháp tiếp cận trong bối cảnh của Canada.

Canada không phải là Hoa Kỳ.

Các chính sách xã hội của Canada khác biệt so với các chính sách của Mỹ. Trước hết, cơ cấu chủng tộc và sắc tộc của dân số là khác nhau. Ví dụ, Canada có tỷ lệ người da đen nhỏ hơn và tỷ lệ người châu Á lớn hơn so với Hoa Kỳ. Những khác biệt này phản ánh các bối cảnh lịch sử và thể chế rộng lớn hơn, định hình cách thức bất bình đẳng chủng tộc và sắc tộc được cấu trúc ở mỗi quốc gia.

Đồng thời, người bản địa (Indigenous Peoples) lại đóng vai trò trung tâm hơn trong vấn đề bất bình đẳng sức khỏe ở Canada. Điều này là do Canada có tỷ lệ người bản địa tương đối cao so với Hoa Kỳ và nhiều quốc gia phát triển kinh tế khác. Sức khỏe của người bản địa bị định hình bởi lịch sử thuộc địa hóa lâu dài và tình trạng bất lợi về cấu trúc đang diễn ra.

Dân số nhập cư cũng khác biệt. Khoảng một phần tư dân số Canada là người sinh ra ở nước ngoài, so với khoảng một phần bảy ở Hoa Kỳ. Hệ thống nhập cư chọn lọc của Canada có nghĩa là nhiều người nhập cư đến với trình độ học vấn tương đối cao và sức khỏe tốt. Điều này góp phần tạo ra các mô hình như “hiệu ứng người nhập cư khỏe mạnh.”

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Canada thể hiện hiệu ứng người nhập cư khỏe mạnh, trong đó những người nhập cư mới đến có xu hướng có sức khỏe tốt hơn dân số sinh ra tại Canada, mặc dù lợi thế này thường giảm dần theo thời gian và thời gian cư trú dài hơn. Bất bình đẳng không hoàn toàn tương ứng với chủng tộc.

Chính sách cũng rất quan trọng. Canada thúc đẩy chủ nghĩa đa văn hóa, trong khi Hoa Kỳ nhấn mạnh việc đồng hóa vào một nền văn hóa quốc gia duy nhất. Canada có dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân, giúp giảm các rào cản tài chính đối với việc chăm sóc cơ bản.

Nhưng phạm vi bao phủ này là không đầy đủ. Các dịch vụ như thuốc kê đơn, chăm sóc răng miệng và hỗ trợ sức khỏe tâm thần không được bao phủ hoàn toàn và thường phụ thuộc vào phúc lợi việc làm hoặc nơi người dân sinh sống. Vì chăm sóc sức khỏe được tổ chức ở cấp tỉnh, khả năng tiếp cận và chất lượng cũng khác nhau giữa các khu vực. Những khoảng trống này định hình việc ai nhận được sự chăm sóc kịp thời và ai bị bỏ sót.

Vấn đề với thuật ngữ ‘thiểu số dễ thấy’

Thuật ngữ “thiểu số dễ thấy” rất phổ biến trong nghiên cứu về chênh lệch sức khỏe chủng tộc và sắc tộc ở Canada. Nhưng nó thường gây hại nhiều hơn lợi.

Về bản chất, nó gom tất cả những người không da trắng và không phải người bản địa vào một nhóm. Điều đó có nghĩa là các nhóm dân cư có lịch sử, con đường di cư và tình trạng kinh tế xã hội khác biệt rất lớn lại được đối xử đồng nhất. Khả năng nhận thấy những khác biệt có ý nghĩa về sức khỏe giữa các nhóm như cộng đồng người Hoa, người Nam Á và người da đen bị suy giảm.

Nó cũng trộn lẫn giữa chủng tộc và nhập cư. Nhiều nghiên cứu không tách biệt người nhập cư khỏi các nhóm dân cư mang sắc tộc sinh ra tại Canada. Điều này quan trọng vì hiệu ứng nhập cư khỏe mạnh. Nếu những người nhập cư mới khỏe hơn về mặt trung bình, việc kết hợp họ với các nhóm định cư lâu năm có thể khiến sự bất bình đẳng trông nhỏ hơn so với thực tế.

Bản thân thuật ngữ này cũng mơ hồ. Mọi người không phải lúc nào cũng hiểu hoặc diễn giải nó theo cùng một cách, và nó thường được hiểu theo nghĩa đen để bao gồm bất kỳ ai có ngoại hình khác biệt, chẳng hạn như người khuyết tật hoặc người chuyển giới, điều này làm phức tạp việc sử dụng nó trong nghiên cứu sức khỏe.

Ở nhiều khía cạnh, vấn đề bắt nguồn từ dữ liệu. Canada có dữ liệu dựa trên chủng tộc hạn chế và không nhất quán. Các danh mục chủng tộc không được tiêu chuẩn hóa, và dữ liệu chi tiết dựa trên chủng tộc thường khó tiếp cận. Do sự hạn chế về dữ liệu, các nhà nghiên cứu chỉ có thể dựa vào các thuật ngữ chủng tộc rộng. Điều này làm trầm trọng thêm vấn đề: thay vì tiết lộ sự bất bình đẳng, nó lại che giấu nó.

Chúng ta đo lường sức khỏe quá hẹp

Một vấn đề khác là cách sức khỏe được định nghĩa ngay từ đầu. Hầu hết các nghiên cứu đều dựa vào các thước đo tiêu chuẩn như tuổi thọ, bệnh mãn tính hoặc tỷ lệ tử vong. Những thước đo này rất quan trọng, nhưng chúng chỉ kể một phần câu chuyện. Chúng phản ánh một cái nhìn y sinh học hẹp, thường bỏ qua cách các nhóm chủng tộc và sắc tộc đa dạng thực sự trải nghiệm sức khỏe và sự khỏe mạnh.

Lấy cộng đồng bản địa làm ví dụ, sức khỏe không chỉ đơn thuần là sự vắng mặt của bệnh tật. Nó bao gồm cả mối liên hệ với đất đai, văn hóa, cộng đồng và tâm linh, bên cạnh sức khỏe thể chất và tinh thần. Việc định nghĩa sức khỏe một cách hẹp có thể làm cho các nhóm bị gạt ra ngoài lề bằng cách bỏ qua cách các nhóm khác nhau hiểu và trải nghiệm sức khỏe.

Việc tập trung quá hẹp cũng khiến cho sự bất bình đẳng khó được nhìn thấy hơn. Các nhóm khác nhau phải đối mặt với những rủi ro và rào cản sức khỏe riêng biệt. Khi chúng ta chỉ dựa vào một vài thước đo, các vấn đề sức khỏe và sự bất bình đẳng quan trọng có thể bị bỏ qua.

Cách tiếp cận của Canada

Nghiên cứu về bất bình đẳng sức khỏe chủng tộc và sắc tộc ở Canada đòi hỏi một cách tiếp cận mang tính Canada đặc trưng. Bối cảnh dân số, dữ liệu và chính sách khác với Hoa Kỳ, và những khác biệt này định hình cả cách thức bất bình đẳng xuất hiện và cách chúng nên được nghiên cứu.

Điều này có nghĩa là phải vượt ra ngoài các danh mục rộng, cải thiện dữ liệu dựa trên chủng tộc, và sử dụng các thước đo sức khỏe ý nghĩa và đa dạng hơn. Nó cũng đòi hỏi sự chú ý sâu sắc hơn đến bối cảnh, bao gồm các khu vực bản địa và nông thôn, cũng như bức tranh chính sách xã hội, nhập cư và y tế của Canada.

Để giải quyết hiệu quả các chênh lệch sức khỏe, nghiên cứu cần phải dựa trên thực tế của Canada, chứ không chỉ đơn thuần điều chỉnh từ các mô hình được phát triển ở nơi khác.

Chloe Sher trước đây đã nhận được tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn (SSHRC) .