Hantavirus, COVID, norovirus, legionnaires: tại sao tàu du lịch lại dễ bùng phát dịch bệnh đến vậy?

Các chuyến du ngoạn được bán như những kỳ nghỉ trôi nổi, nhưng chúng cũng hữu ích cho việc tìm hiểu về sức khỏe cộng đồng. Tàu du lịch là những nơi được thiết kế cẩn thận, nơi nhiều người sống, ăn, thư giãn và di chuyển qua các không gian chung trong nhiều ngày. Chúng cho thấy bệnh tật có thể lây lan dễ dàng như thế nào khi con người bị nhồi nhét vào một môi trường liên kết duy nhất.

Hãy coi một tàu du lịch như một thành phố tạm thời trên biển. Nó có nhà hàng, nhà hát, thang máy, cabin, nhà bếp, hệ thống nước và các không gian tụ họp trong nhà. Điều này rất tiện lợi, nhưng nó cũng có nghĩa là một khi một sự lây nhiễm lên tàu, nó có thể di chuyển qua tàu bằng những cách rất khó ngăn chặn.

Vụ bùng phát bệnh tại Diamond Princess có lẽ là ví dụ nổi tiếng nhất. Trong đợt bùng phát COVID năm 2020, 619 hành khách và thuyền viên đã xét nghiệm dương tính với căn bệnh này. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng điều kiện trên tàu đã khiến coronavirus mới lây lan dễ dàng hơn. Mô hình của họ cho thấy các biện pháp y tế công cộng, chẳng hạn như cách ly và kiểm dịch, đã ngăn chặn nhiều ca bệnh hơn, nhưng nó cũng chỉ ra rằng một phản ứng sớm hơn sẽ hạn chế thêm sự bùng phát.

Norovirus (còn gọi là vi rút gây nôn mửa) là bệnh nhiễm trùng có liên quan chặt chẽ nhất đến tàu du lịch. Trong một bài đánh giá các nghiên cứu đã được công bố trước đó, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy 127 báo cáo về các đợt bùng phát norovirus trên tàu du lịch, trong đó nhiều trường hợp liên quan đến thực phẩm bị ô nhiễm, bề mặt bị ô nhiễm và lây truyền từ người này sang người khác. Một báo cáo gần đây hơn từ Mỹ cũng cho thấy norovirus có thể lây lan rất nhanh từ người này sang người khác trên tàu du lịch.

Điều này giúp giải thích tại sao các tàu như Celebrity Mercury, Explorer of the Seas và Carnival Triumph đã trở thành những cái tên quen thuộc trong các báo cáo về dịch bệnh. Những nơi này không có gì bất thường theo nghĩa đặc biệt nào; chúng chỉ đơn giản là những bối cảnh nơi việc ăn uống chung, tiếp xúc gần và di chuyển thường xuyên qua các khu vực chung cho phép sự lây nhiễm lan nhanh.

Dịch vụ ăn uống đóng một vai trò lớn trong rủi ro này. Ăn uống kiểu buffet, dụng cụ dùng chung và nhiều người chạm vào cùng một bề mặt có thể khiến các bệnh đường ruột dễ lây lan hơn. Nếu ai đó bị nhiễm bệnh nhưng chưa cảm thấy ốm, họ vẫn có thể làm ô nhiễm thức ăn hoặc bề mặt trước khi nhận ra mình không khỏe.

Thiết kế của tàu cũng làm tăng thêm vấn đề. Mọi người dành thời gian cùng nhau trong phòng ăn, quán bar, thang máy, hành lang, nhà hát và khu spa. Thủy thủ đoàn cũng sống và làm việc trong cùng một môi trường, thường là ở khu vực lưu trú chung, vì vậy bệnh tật có thể di chuyển qua tàu từ hành khách này sang hành khách khác hoặc giữa hành khách và thủy thủ đoàn.

Thông gió cũng đóng một vai trò quan trọng. Tàu du lịch không phải là những hộp kín, nhưng chúng phụ thuộc rất nhiều vào các không gian trong nhà nơi mọi người dành thời gian dài cùng nhau. Các nghiên cứu về chất lượng không khí trên tàu du lịch đã chỉ ra rằng bệnh tật có thể lây lan dễ dàng hơn ở những không gian kín, đông đúc, như cabin, nhà hàng và địa điểm giải trí, nếu hệ thống thông gió không đạt tiêu chuẩn. Những thứ như lưu thông không khí tươi đầy đủ, bộ lọc chuyên dụng và công nghệ lọc không khí đều đóng vai trò quan trọng trong việc giữ an toàn cho hành khách.

Bệnh Legionnaires’ (một bệnh phổi nghiêm trọng do vi khuẩn gây ra) cho thấy một loại rủi ro khác. Nó thường không lây trực tiếp từ người này sang người khác. Thay vào đó, người ta có thể bị nhiễm bệnh bằng cách hít phải các giọt nhỏ từ hệ thống nước bị ô nhiễm, bồn tắm nước nóng hoặc vòi hoa sen.

Một đợt bùng phát nổi tiếng trong số hành khách du lịch đã liên quan đến một bồn tắm nước xoáy, và các báo cáo gần đây từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ đã mô tả các đợt bùng phát bệnh Legionnaires’ liên quan đến tàu du lịch khác liên quan đến hệ thống nước của tàu.

Tuổi tác cũng rất quan trọng. Các kỳ nghỉ du lịch bằng tàu rất phổ biến với người lớn tuổi, và nhiều hành khách có các tình trạng sức khỏe mãn tính khiến các bệnh nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn. Một bệnh đường ruột trên tàu có thể dẫn đến mất nước, và một bệnh hô hấp có thể dẫn đến viêm phổi hoặc cần chăm sóc bệnh viện.

Tàu du lịch có cơ sở y tế, nhưng chúng bị hạn chế so với các bệnh viện trên đất liền. Chúng được xây dựng để cung cấp sơ cứu, điều trị cơ bản và chăm sóc ngắn hạn, chứ không phải để quản lý một đợt bùng phát dịch bệnh quy mô lớn và lây lan nhanh. Đó là lý do tại sao sức khỏe trên tàu du lịch phụ thuộc rất nhiều vào việc báo cáo sớm, cách ly nhanh và các biện pháp vệ sinh mạnh mẽ.

Các bệnh nhiễm trùng khác như virus hô hấp, bao gồm cúm, có thể lây lan trong cùng môi trường trong nhà đông đúc, và các bệnh tiêu hóa có thể lây qua thực phẩm, tay và các bề mặt chung. COVID và cúm tận dụng không khí kín và đám đông. Norovirus rất thích các tiệc buffet và bề mặt. Vi khuẩn Legionella nhắm vào hệ thống nước, vốn là thứ mà tàu thuyền không thể khử trùng dễ dàng. Các đợt bùng phát Hantavirus (một bệnh hô hấp nghiêm trọng lây qua động vật gặm nhấm) trên tàu là hiếm. Tuy nhiên, như tin tức gần đây về cái chết trên MV Hondius đã chứng minh, mầm bệnh trong không gian chật hẹp tìm thấy việc lây lan dễ dàng hơn nhiều.

Cách giảm thiểu rủi ro của bạn

Là một nhà dịch tễ học, tôi đã chứng kiến nhiều đợt bùng phát dịch bệnh tại bệnh viện, trường học và thậm chí cả trên các chuyến bay. Đối với du khách, biện pháp bảo vệ tốt nhất bắt đầu từ trước khi lên tàu. Bạn nên kiểm tra xem hãng tàu có các chính sách rõ ràng về báo cáo bệnh tật, vệ sinh và cách ly hay không. Hãy đảm bảo rằng các loại vắc-xin định kỳ của bạn được cập nhật. Và đối với người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và bất kỳ ai có vấn đề sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ gia đình trước khi đi du lịch. Ngoài ra, hãy đảm bảo bảo hiểm du lịch của bạn bao gồm các gián đoạn liên quan đến bệnh tật.

Khi đã lên tàu, rửa tay bằng xà phòng và nước là bước hữu ích nhất để ngăn ngừa các bệnh tiêu hóa như norovirus. Nước rửa tay khô có thể giúp ích, nhưng nó không thể thay thế xà phòng và nước. Nếu bạn bắt đầu cảm thấy không khỏe, hành động an toàn nhất là tránh các khu buffet và không gian chung đông người, đồng thời báo cáo các triệu chứng sớm thay vì cố gắng hoạt động bình thường.

Các hãng tàu đã cải thiện hệ thống vệ sinh và ứng phó dịch bệnh theo thời gian, và nhiều chuyến đi đã diễn ra suôn sẻ. Nhưng cấu trúc cơ bản của du lịch bằng tàu biển vẫn tạo ra thách thức tương tự: nhiều người dùng chung bữa ăn, không khí, hệ thống nước và không gian chung. Đó là lý do tại sao các đợt bùng phát dịch bệnh vẫn tái diễn, và tại sao tàu du lịch vẫn là lời nhắc nhở hữu ích rằng sức khỏe cộng đồng được định hình không kém bởi thiết kế mà còn bởi vi trùng.

Vikram Niranjan không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào được hưởng lợi từ bài viết này, và đã không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào ngoài vị trí học thuật của mình.