Hướng dẫn lâm sàng
Thảo luận về các vấn đề trên lâm sàng.
-
Chẩn đoán cường aldosteron nguyên phát
GIỚI THIỆU Tăng tiết aldosterone không đáp ứng (nguyên phát) là một nguyên nhân gây tăng huyết áp thường bị bỏ sót trong chẩn đoán. Các dấu hiệu lâm sàng kinh điển của cường aldosteron nguyên phát bao gồm tăng huyết áp và hạ kali máu, tuy nhiên nồng độ kali thường duy trì ở…
-
Điều trị giảm thể tích máu nặng hoặc sốc giảm thể tích ở người lớn
GIỚI THIỆU Hồi sức dịch là phương pháp điều trị chủ chốt ở bệnh nhân giảm thể tích tuần hoàn nặng. Mặc dù chưa có định nghĩa thống nhất, tình trạng giảm thể tích tuần hoàn nặng được xác định khi sự mất máu hoặc dịch ngoại bào dẫn đến giảm tưới máu ngoại vi.…
-
Nguyên nhân và chẩn đoán bệnh lý trước thận và hoại tử ống thận cấp trong tổn thương thận cấp ở người lớn
GIỚI THIỆU VÀ ĐỊNH NGHĨA Tổn thương thận cấp (Acute kidney injury – AKI), trước đây gọi là suy thận cấp (Acute renal failure – ARF), là một vấn đề lâm sàng phổ biến 1-7. Theo Hướng dẫn thực hành lâm sàng của tổ chức Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) năm 2012, AKI được…
-
Khí máu tĩnh mạch và các phương pháp thay thế đo carbon dioxide động mạch ở người lớn
GIỚI THIỆU Khí máu động mạch (ABG) là phương pháp truyền thống giúp đánh giá tình trạng oxy hóa, thông khí và các rối loạn toan kiềm. Tuy nhiên, việc lấy mẫu ABG thường gây đau đớn và gặp nhiều khó khăn kỹ thuật. Tại các đơn vị hồi sức tích cực, khoa cấp cứu…
-
Khí máu động mạch
GIỚI THIỆU Khí máu động mạch (ABG) là xét nghiệm đo lường phân áp oxy (PaO2), phân áp carbon dioxide (PaCO2), độ toan kiềm (pH), độ bão hòa oxy hemoglobin (SaO2) và nồng độ bicarbonate (HCO3) trong máu động mạch. Một số máy phân tích khí máu còn đo lường nồng độ methemoglobin, carboxyhemoglobin và…
-
Dịch tễ học, cơ chế bệnh sinh, vi sinh học và chẩn đoán viêm phổi bệnh viện và viêm phổi liên quan đến máy thở ở người lớn
GIỚI THIỆU Viêm phổi mắc phải tại bệnh viện (HAP) và viêm phổi liên quan đến thở máy (VAP) vẫn là những nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong, bất chấp những cải thiện trong công tác phòng ngừa, liệu pháp kháng sinh và chăm sóc hỗ trợ. Bài viết này sẽ…
-
Khoảng trống anion và khoảng trống thẩm thấu niệu trong toan chuyển hóa
GIỚI THIỆU Việc đo khoảng trống anion niệu (UAG) và/hoặc khoảng trống thẩm thấu niệu (UOG) hỗ trợ đắc lực trong quá trình chẩn đoán bệnh nhân nhiễm toan chuyển hóa tăng clo máu (khoảng trống anion bình thường) thông qua việc ước tính nồng độ bài tiết amoni ($\text{NH}_4^+$) qua nước tiểu (bảng 1)…
-
Điều trị kiềm chuyển hóa
GIỚI THIỆU Nhiễm kiềm chuyển hóa được đặc trưng bởi tình trạng tăng nồng độ bicarbonate huyết tương nguyên phát, dẫn đến tăng pH động mạch. Hai yếu tố cần thiết cho sự khởi phát và duy trì tình trạng nhiễm kiềm chuyển hóa bao gồm: một quá trình làm tăng nồng độ bicarbonate huyết…
-
Điều trị tăng calci máu
GIỚI THIỆU Chiến lược điều trị tăng canxi máu cần hướng tới mục tiêu hạ nồng độ canxi huyết thanh và điều trị triệt để bệnh lý nền nếu có thể. Các liệu pháp hiệu quả làm giảm canxi huyết thanh thông qua cơ chế ức chế quá trình hủy xương, tăng bài tiết canxi…
-
Khoảng trống anion huyết thanh trong các tình trạng khác ngoài toan chuyển hóa
GIỚI THIỆU Việc xác định khoảng trống anion (anion gap – AG) huyết thanh chủ yếu được sử dụng trong chẩn đoán phân biệt toan chuyển hóa 1-4. (Xem thêm mục “Tiếp cận bệnh nhân toan chuyển hóa ở người lớn”, phần ‘Giải thích khoảng trống anion huyết thanh’.) Tuy nhiên, AG huyết thanh cũng…
-
Điều trị và phòng ngừa tăng kali máu ở người lớn
GIỚI THIỆU Tăng kali máu là một vấn đề lâm sàng thường gặp, chủ yếu do suy giảm khả năng bài tiết kali qua nước tiểu trong bệnh thận cấp hoặc mạn tính (CKD) và/hoặc do các rối loạn hoặc thuốc ức chế hệ renin-angiotensin-aldosterone (RAAS). Mục tiêu điều trị tăng kali máu do giữ…
-
Mối liên quan giữa nồng độ calci huyết thanh toàn phần và calci ion hóa
GIỚI THIỆU Nồng độ canxi huyết tương (hoặc huyết thanh) thường được báo cáo theo đơn vị mg/dL tại Hoa Kỳ, mmol/L ở nhiều quốc gia khác và mEq/L tại một số phòng xét nghiệm. Mối liên hệ giữa các đơn vị này được xác định bởi các phương trình sau: $$\text{mmol/L} = \frac{\text{mg/dL} \times…
-
Liệu pháp dịch duy trì và dịch thay thế ở người lớn
GIỚI THIỆU Một trong những vai trò trọng yếu của thận là duy trì thể tích tuần hoàn hiệu dụng và áp lực thẩm thấu huyết tương trong các giới hạn tương đối hẹp, đồng thời bảo đảm cân bằng nội môi điện giải. Các cơ chế nội môi bình thường giúp duy trì thể…
-
Đánh giá bệnh nhân người lớn bị hạ kali máu
GIỚI THIỆU Hạ kali máu là một vấn đề lâm sàng thường gặp, nguyên nhân thường được xác định thông qua tiền sử bệnh (như sử dụng thuốc lợi tiểu, nôn ói hoặc tiêu chảy). Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chẩn đoán không rõ ràng ngay từ đầu. Bài viết này sẽ xem…
-
Đánh giá chẩn đoán người lớn bị hạ natri máu
GIỚI THIỆU Hạ natri máu, được định nghĩa là nồng độ natri huyết thanh dưới 135 mEq/L, thường xuất phát từ sự rối loạn khả năng bài tiết nước bình thường của cơ thể 1,2. Ở người khỏe mạnh, việc dung nạp nước không dẫn đến hạ natri máu do sự ức chế bài tiết…
-
Tiếp cận chẩn đoán hạ calci máu
GIỚI THIỆU Hạ canxi máu xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau (bảng 1). Tình trạng này có thể là hệ quả của việc bài tiết hormone tuyến cận giáp (PTH) không đầy đủ, đề kháng PTH, thiếu hụt hoặc đề kháng vitamin D, rối loạn chuyển hóa magie, hoặc sự lắng đọng canxi…
-
Tiếp cận chẩn đoán tăng calci máu
MỞ ĐẦU Tăng canxi máu là một vấn đề lâm sàng tương đối phổ biến. Trong số tất cả các nguyên nhân gây tăng canxi máu, cường tuyến cận giáp nguyên phát và bệnh lý ác tính là thường gặp nhất, chiếm trên 90% số trường hợp 1. Do đó, hướng tiếp cận chẩn đoán…
-
Nhiễm toan ceton do đái tháo đường ở người lớn: Điều trị
GIỚI THIỆU Nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) và trạng thái tăng áp lực thẩm thấu do tăng đường huyết (HHS, hay còn gọi là trạng thái tăng thẩm thấu không nhiễm toan ceton [HHNK]) là hai trong số những biến chứng cấp tính nghiêm trọng nhất của bệnh đái tháo đường. DKA…
-
Tổng quan về đánh giá đột quỵ
GIỚI THIỆU Các triệu chứng của thiếu máu não có thể chỉ thoáng qua, kéo dài trong vài giây đến vài phút, hoặc có thể dai dẳng trong thời gian dài hơn. Các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng sẽ tồn tại vĩnh viễn nếu não bị tổn thương không hồi phục và xảy…
-
Xử trí hội chứng cai rượu mức độ trung bình và nặng
GIỚI THIỆU Rối loạn sử dụng rượu là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, đứng thứ bảy trong số các nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật 1. Do đó, hầu hết các bác sĩ lâm sàng đều phải đối mặt với những biến chứng của tình trạng này ở bệnh…
-
Đánh giá và xử trí ban đầu đột quỵ cấp
GIỚI THIỆU Việc đánh giá và quản lý bệnh nhân sau đột quỵ ở giai đoạn bán cấp và lâu dài bao gồm vật lý trị liệu và các xét nghiệm nhằm xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh để phòng ngừa tái phát. Cách tiếp cận trong giai đoạn cấp tính có sự…
-
Xử trí chu phẫu cho bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông
GIỚI THIỆU Việc quản lý thuốc chống đông ở những bệnh nhân trải qua các thủ thuật phẫu thuật là một vấn đề lâm sàng phổ biến và đầy thách thức. Việc gián đoạn sử dụng thuốc chống đông cho một thủ thuật có thể làm tăng tạm thời nguy cơ thuyên tắc huyết khối,…
-
Hội chứng cryoglobulin máu hỗn hợp: Điều trị và tiên lượng
GIỚI THIỆU Hội chứng cryoglobulin máu hỗn hợp thường do nhiễm virus viêm gan C (HCV) gây ra. Nó cũng có thể liên quan đến các rối loạn tự miễn hoặc tăng sinh lympho, hoặc hiếm gặp hơn là vô căn. Thông thường, bệnh diễn tiến âm thầm, mạn tính. Đôi khi, cryoglobulin máu hỗn…
-
Hội chứng cryoglobulin máu hỗn hợp: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán
GIỚI THIỆU Cryoglobulin được phân thành ba loại 1. Cryoglobulin loại I bao gồm một globulin miễn dịch đơn dòng (Ig; thường là IgG hoặc IgM) và thường xuất hiện trong các bệnh lý tăng sinh lympho. Ngược lại, hội chứng cryoglobulin hỗn hợp (MCS) đề cập đến sự hiện diện của cryoglobulin loại II…
-
Tổng quan về sử dụng dược lý học của glucocorticoid
GIỚI THIỆU Các glucocorticoid tự nhiên và tổng hợp (còn được gọi là steroid) có thể được sử dụng cho nhiều tình trạng rối loạn khác nhau. Các tác nhân này thường được dùng ở liều dược lý để kiểm soát các tình trạng cần ức chế viêm. Ít phổ biến hơn, chúng được sử…
-
Bệnh võng mạn do tăng huyết áp mức độ trung bình đến nặng và bệnh não do tăng huyết áp ở người lớn
ĐỊNH NGHĨA VÀ THUẬT NGỮ Cấp cứu tăng huyết áp là các tình trạng cấp tính, đe dọa tính mạng do huyết áp (HA) tăng cao rõ rệt, thường là ≥180/120 mmHg (bảng 1), đặc trưng bởi tình trạng tổn thương cơ quan đích đang diễn tiến cấp tính 1-5. Ngoài các trường hợp cấp…
-
Tiếp cận bệnh nhân có xét nghiệm gan bất thường
GIỚI THIỆU Các xét nghiệm gan bất thường thường xuyên được phát hiện ở những bệnh nhân không có triệu chứng vì nhiều bảng xét nghiệm máu tầm soát thường bao gồm chúng 1. Một cuộc khảo sát dựa trên dân số tại Hoa Kỳ được thực hiện từ năm 1999 đến 2002 ước tính…
-
Đa u tuyến nội tiết tuýp 1: Di truyền học
GIỚI THIỆU Các hội chứng đa u nội tiết (MEN) rất hiếm gặp, nhưng việc nhận biết chúng đóng vai trò quan trọng trong cả điều trị và đánh giá các thành viên trong gia đình. Chủ đề này sẽ xem xét di truyền học của hội chứng MEN loại 1 (MEN1) (OMIM #131100). Các…
-
Tỷ lệ delta anion gap/delta HCO3 ở bệnh nhân toan chuyển hóa có khoảng trống anion cao
KHOẢNG TRỐNG ANION HUYẾT THANH BÌNH THƯỜNG Việc xác định khoảng trống anion (AG) huyết thanh là một bước quan trọng trong chẩn đoán phân biệt các rối loạn kiềm-toan và đặc biệt là nhiễm toan chuyển hóa 1-5. (Xem “Tiếp cận bệnh nhân người lớn bị nhiễm toan chuyển hóa”, phần ‘Giải thích khoảng…
-
Biểu hiện lâm sàng và đánh giá kiềm chuyển hóa
GIỚI THIỆU Kiềm chuyển hóa, thường đi kèm với hạ kali máu và hạ clo máu, được định nghĩa là một rối loạn gây tăng nồng độ bicarbonate huyết thanh và pH động mạch. Ở bệnh nhân kiềm chuyển hóa đơn thuần (không biến chứng), cả hai thông số này đều trên mức bình thường.…